Skip to content
Start arrow Postaci arrow Z pamiętnika o. Augustyna Jędrzejczyka
Z pamiętnika o. Augustyna Jędrzejczyka Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Oceny: / 16
KiepskiŚwietny 
Autor: Łukasz Kopera   

Mgr Łukasz Kopera

Z pamiętnika ojca Augustyna Jędrzejczyka z Ciężkowiczek 

   Nazwisko Jędrzejczyk nie jest już tak popularne w rejonie maluszyńskim jak choćby w latach poprzedzających II wojnę światową. Kronikarz dziejów gminy Maluszyn wskazuje, że godność ta była charakterystyczna dla mieszkańców Pukarzowa (I. Jezierski, Maluszyn gmina powiatu radomszczańskiego, województwa łódzkiego… [Łazów] 1935, mps, s. 21.). Przeglądając jednak księgi metrykalne parafii maluszyńskiej na przestrzeni XIX i XX wieku można dostrzec, że osób o nazwisku Jędrzejczyk zamieszkiwało niemało także w Ciężkowiczkach, w Sudzinku, w Maluszynie i w Błoniu. Obecnie nazwisko Jędrzejczyk w parafii pojawia się tylko we wsi Błonie, Maluszyn i Silniczka.

     Nazwisko Jędrzejczyk pojawia się w Polsce w 1580 r. i - jak zauważa Kazimierz Rymut, badacz nazw polskich, wywodzi się od imienia Andrzej. Imię to jest notowane na ziemiach polskich od XII wieku i występuje pod zapisem Jędrzej lub Ondrzej, stąd późniejsze nazwisko Jędrzejczyk (K. Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, t. IV, Kraków 1993). W pisowni staropolskiej nazwisko Jędrzejczyk otrzymywało często formę Indrzejczyk. Obecnie obszar naszego kraju zamieszkuje 9 307 osób o tym nazwisku w granicach 307 różnych powiatów i miast. Najwięcej Jędrzejczyków zameldowanych jest w Radomsku, dokładnie 543 osoby. Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o nazwisku Jędrzejczyk to m. Łódź (380), Warszawa (302), Dębica (292), m. Kraków (236), Szczytno (232), m. Częstochowa (180), m. Wrocław (180), Kielce (172) i Skarżysko-Kamienna z liczbą wpisów 171 (dane za: www.moikrewni.pl, dostęp: 18.06.2013).
     Najciekawszą postacią z rodu Jędrzejczyków spośród społeczności parafii maluszyńskiej pozostaje ojciec Ludwik z Zakonu Paulinów, lepiej rozpoznawany pod zakonnym imieniem Augustyn. Pasją o. Augustyna Jędrzejczyka było malarstwo. Swój talent artystyczny młody Jędrzejczyk wyniósł z domu rodzinnego w Ciężkowiczkach. Malarzem pozostawali także jego bracia: Franciszek i Józef. Z rodziną Jędrzejczyków spokrewnił się w 1878 r. Antoni Przesłański z Baryczy, także utalentowany malarsko, który poślubił rodzoną siostrę o. Augustyna – Michalinę, nota bene pokojówkę hrabiny Ludwiki Ostrowskiej z Maluszyna (na podstawie: www.maluszyn.eu, dostęp: 18.06.2013). Ojciec Augustyn, pozostając „Maryjnym zakonnikiem”, szczególnie wsławił się malarsko w kopiowaniu ikony Cudownego Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej. Jednym z jego najważniejszych Wizerunków Madonny Częstochowskiej jest wierna kopia Obrazu namalowana w 1933 r. dla Piusa IX do kaplicy papieskiej w letniej rezydencji Castel Gandolfo (M. Suguda, Sławne postaci Kościoła Maluszyńskiego, [w:] Villa Maluschyn 1412-2012. 600 lat Parafii św. Mikołaja w Maluszynie. Księga Jubileuszowa. Praca zbiorowa pod red. A. J. Zakrzewskiego i Ł. Kopery, Częstochowa 2012, s. 229.). Innym Wizerunkiem Madonny pędzla o. Augustyna Jędrzejczyka jest Obraz Matki Bożej Pocieszenia z kościoła parafialnego w Maluszynie, namalowany przy udziale Franciszka i Józefa Jędrzejczyków w 1908 r. (M. Łącka-Małecka, Tytuł kościoła świętego Mikołaja i świętego Krzyża oraz kult świętych w parafii, [w:] Villa Maluschyn…, s. 144.).    

     Niniejszy artykuł traktuje o autobiografii ojca Augustyna Jędrzejczyka, którą spisał własnoręcznie i pozostawił na kartach swoich pamiętników. „Zapiski ojca Augustyna Jędrzejczyka od początku życia” w trzech tomach przechowuje Archiwum Jasnej Góry w Częstochowie (AJG, sygn. 2877, 2878, 2879). Teksty pamiętników w opracowaniu naukowym zostaną przygotowane i wydane drukiem w niedalekiej przyszłości. Poniżej prezentowane są wybrane fragmenty z oryginału.


I. Zapiski o. Augustyna [Jędrzejczyka] od początku życia
[tom pierwszy]

     [Początek] Urodz[iłem się] d[nia] 7 VIII 1865 r. o godz. 4 rano. Wstąpiłem do Zak[onu] na J[asnej] Górze 1892 r. d[nia] 22 sierp[nia]. Śluby proste [złożyłem] d[nia] 11 X 1893 r. Uroczyste 28 XVIII 1897 r. Wyśw[ięcony] na kapł[ana] d[nia] 8 V 1898 r. O. Augustyn Jędrzejczyk.
     [I] Notatki Ks. Aug[ustyna] Jędrzejczyka.

Miejsce mego urodzenia

Miejsce mego urodzenia [Ciężkowiczki – Wygwizdów]

 [II] [Fotografie rodziców o. Augustyna] 

Fotografia MatkiFotografia Ojca

[III]
[IV. Rodowód] Ojciec mój [Józef Jędrzejczyk] syn Jana Jędrzejczyka i Tekli z Weibów, ur. 1826 r. w Pukarzowie.
 Matka Eleonora z Majewskich ur. 1832 r. w Koniecpolu, oboje zaślubieni d[nia] 20 Maja 1855 r. o godz. 10 rano w Maluszynie.
 Ojciec umarł i pochowany w Maluszynie + 12 paźdz[iernika] 1896 r.
 Matka um[arła] 10 grud[nia] 1902 r. i poch[owana] w Rzejowicach.
 Oboje żyli po 70 lat.
 

Ludwik, a później Ksiądz Augustyn Jędrzejczyk.

[1] Urodziłem się o godzinie 4-tej rano w poniedziałek dnia 7 sierpnia 1865 roku we wsi Ciężkowiczkach, a raczej osadzie własnej moich rodziców Wygwizdów zwanej, obok Ciężkowiczek, gminy Maluszyn, w powiecie Now[o] Radomskim, gub[erni[ piotrkowskiej, w Królestwie Polskim, z rodziców: Józefa Jędrzejczyka i Eleonory z Majewskich.
Ochrzczono mnie tegoż dnia 7 VIII 1865 r. o godz. 7 wieczorem. Sakramentu Chrztu Św. udzielił mi Ks. Adam Święcichowski prob[oszcz] par[afii] Maluszyn nadając mi za patrona św. Lud- [2] wika króla Francyi II.
 Rodzicami chrzestnymi byli: Antoni Rokk i Franciszka Dziemborowa.
 Do lat 13 i niespełna 9 miesięcy byłem stale przy rodzicach, uczęszczając do szkoły ele[mentarnej]. Na jedną tylko zimę byłem wysłany do wsi Świesów pod Bożykową do Ciotki, a to w celu uczenia czytać siostrę cioteczną Ludwikę i inne dziewczyny, które tam przychodziły, lecz nie pamiętam w którym to było roku.
 Mając lat 13 i około 9 mies[ięcy], to jest w niedzielę po Wielkiej Nocy, tak zwaną Białą, dnia 22 kwietnia 1879 roku przybyłem do Częstochowy w celu kształcenia się i tu [3] pod opieką państwa Konstantego i Karoliny Krzemińskich pozostawałem przeszło pięć lat, gdyż dopiero po ukończeniu kursów malarskich dnia 17 sierpnia 1884 [roku] w Niedzielę zostałem na wolności mając lat 19. Tu załączam moją fotografię w 19 roku życia.

Ja 19 lat

 [4] W roku 1886 mieszkałem w Częstochowie przy kościele św. Barbary w domu p[ana] Rudolfa Janiego przez całe lato, byłem tam bardzo szczęśliwym. Następnie przy ul. św. Barbary, także w Częst[ochowie] zamieszkałem na jesień w domu p[ana] Skowrońskiego, wspólnie z kolegą Franc[iszkiem] Piechowskim.
 W listopadzie tegoż roku 1886 uwolniwszy się od służby wojskowej, wróciłem do swojego mieszkania, a na święta Bożego Narodzenia udałem się na wieś do rodziców.
 W sobotę dnia 22 czerwca 1888 roku wyjechałem do Warszawy w celu dalszego się kształcenia. Tam uprawiałem przeważnie sztukę artystyczną w mieszkaniu p[ana] Ludwika Lorenta, przy ulicy Danielewiczowskiej Nr 12, dom p[ana] Palusa.
 […] załączam moją fotografię z tego lata.
 [5]

Ja - lato 1886

     Otóż znowu (w sobotę 22) a prawdopodobnie w Niedzielę 23 grudnia 1888 roku, wyjechawszy z Warszawy, wróciłem na wieś do rodziców i tu wraz z bratem Józefem [pochylałem się] nad sztuką artystyczną. Namalowałem głowę P[ana] Jezusa na wystawę do Warszawy.
 Następnie około roku 1890 wyjechałem do Częstochowy i zamieszkałem w domu p[ana] Edw[arda] Romanowicza przy ul. św. Barbary. Tu, już dawniej żywiąca myśl zostania kapłanem lub zakonnikiem, starałem się uskutecznić takową. Począłem się [6] więc pilnie przygotowywać, przy pomocy mojego przyjaciela p[ana] Maryana Mączyńskiego, ucznia 8mej kl[asy] gymn[azjum], a później studenta medycyny.
     Po śmierci tegoż był moim nauczycielem p[an] Erazm Trawiński, także uczeń 8mej kl[asy] gymn[azjum], a następnie student matem[atyki] na uniwersyt[ecie] w Petersburgu.
     Dopomagał mi także w łacinie Czcig[odny] o. Euzebiusz Rejman, prokurator klasztoru jasnogórskiego w Częstochowie.
     W piątek dnia 4 marca 1892 roku wobec Najprzew[ielebniejszego] o. Piotra Kubarskiego, eks prowincjała, a aktualnego przeora jasnogórskiego w Częst[ochowie], o. Euzebiusza Rejmana prok[uratora], o. Marcelego Ficenesa, o. Barnaby Ptakowskiego zakrystyana, o. Januarego Witkowskiego, o. Teofila Steckiego eks paulina, zdałem egzamin potrzebny i zostałem przyjęty do Zgromadzenia OO. Paulinów na Jasnej Górze w Częst[ochowie].
 [7] Oto podobizna moja jako kandydata do OO. Paul[inów] na Jasnej Górze w Częst[ochowie].

     W sierpniu wezwano mnie na J[asną] G[órę] i oznajmiono, że już wszelkie formalności żądan są ukończone zatem należy przybyć do Nowicjatu, jakoż w poniedziałek d[nia] 22 [8] sierpnia 1892 roku stawiłem się ze swemi rzeczami na Jas[nej] Gór[ze] i tu wraz z niejakim p[anem] Pawłem Muszyńskim rozpoczęliśmy, pod kierunkiem o. Piusa Przeździeckiego, który od niedawana także był Nowic[juszem] na J[asnej] Górze, rekolekcye.
     Przyobleczono nas w habity w sobotę dnia 3 trzeciego września 1892 roku.
     We środę dnia 11 października 1893 roku złożyłem śluby proste.
     W Niedzielę dnia 4 marca 1894 roku otrzymałem cztery święcenia mniejsze tak zwane „Minores”, które udzielił nam Jego Excel[encja] Ks. arcybisk[up] [Albin] Simon, rektor akademi duch[owej] petersburskiej, na Jasnej Górze.
     W powiedz[iałek] dnia 14 października 1895 [roku] wyjechałem do Włocławka na dalsze studya do seminarium duchownego i przybyłem tam tegoż dnia wieczorem o godz. 9, a w środę dnia 17 t[ego] m[iesiąca] wyegzaminowano mnie, zwłaszcza [9] z filozofii, której się uczyłem na J[asnej] G[órze] i zaopiniowano mnie, że będę przyjętym na 3ci Kurs, czyli I.szy teologii. Kończyłem Kursy rok po roku, a na wakacje przyjeżdżałem do Częstochowy.
     W poniedz[iałek] dnia 12 paździer[nika] 1896 roku umarł mój ojciec w Maluszynie. Po odbyciu pogrzebu w sobotę dnia 24 paździer[nika] 1896 roku przybyłem do Włocławka na dalsze studya. Tam w kaplicy seminar[yjnej] w sobotę, dnia 12 Grud[nia] 1896 r. założyłem w ołtarzu bocznym obraz M[atki] B[ożej] Częstochowskiej, który wypracowałem na Jasnej G[órze] w czasie wakacyj tegoż roku.
     W Niedzielę i poniedziałek to jest 22. i 23 sierp[nia] załatwiłem interesa majątkowe, a we wtorek 24 sierp[nia] 1897 r. rozpocząłem rekolekcye do ślubów urocz[ystych], które złożyłem razem z br. Piusem [Przeździeckim] w so- [10] botę 28 sierpnia, w ur[odziny] św. Augustyna, 1897 roku.
     W piątek dnia 10 września 1897 roku przybyłem do Włocławka na ostatni rok teologii, lekcye rozpoczęły się we wtorek 14 t[ego] m[miesiąca].
     W Niedzielę I Adwentu to jest dnia 28 listopada 1897 r. wyświęcono mnie na subdiakona, a we wtorek 30 list[opada] (dzień św. Andrzeya) tegoż r[oku] na dyakona. Byłem więc dyakonem od 30 list[opada] 1897 r. do 8go Maja 1898 r. ponieważ święcenia kapłańskie otrzymałem w Niedziele, w dniu św. Stanisława Bisk[upa] Krak[owskiego] i Mecz[ennika] 8 Maja 1989 roku.
     Prymicye odprawiłem we wtorek 10 Maja na Jasnej Górze, i we Czwartek 12 Maja w Maluszynie w asyst[owaniu] Ks. prob[oszcza] miejscowego Ks. Fran[ciszka] Stalińskiego, o. Piusa [11] Przeździeckiego i o. Kazimierza Siedleckiego, poczem przybyłem na Jasną Górę do Częstochowy i zamieszkałem na II piętrze po[d] Nr 30.
     Uzupełniam tu, że święceń sybdyakonatu i diakonatu udzielił mi Ks. biskup Henryk Kossowski sufragan diec[ezji] Włocławskiej, a prezbyteriatu sam ordynaryusz Ks. biskup Kazimierz Bereśniewicz w asystencji Ks. Franciszka Stopierzyńskiego prałata Kapit[uły] włocławskiej, profesora teologii moralnej i wizytatora Klasztoru OO. Paulinów na Jasnej Górze. Na owe święcenia moje przybył też do Włocławka i mój przeor Jasnogórski Ks. Euzebiusz Rejman, gdyż on był następcom po zmarłym Ks. Piotrze Kubarskim. 
 [12]

     [13] W sobotę dnia 8 lipca 1899 r. mianowano mnie magistrem Nowicjuszów, jednocześnie dyrektorem kleryków i chóry, a jednocześnie dano mi urlop na 3 tygodnie, z czego korzystając zwiedziłem kieleckie jako to: Dąbrowę Górniczą, Olkus[z], Słomniki, pierw Ojców, z kąd wyjechałem 24 lip[ca] 1899 [roku]. Dodaję, że w Grodzisku zastałem Ks. biskupa [Tomasza Teofila] Kulińskiego, ord[ynariusza] Dyec[ezji] Kieleckiej, który mnie bardzo serdecznie gościł i bardzo wielkie zaufanie mi okazywał, tak, że inni księża którzy tam przybyli na kolacye bardzo mi przymawiali, że mnie Ks. bisk[up] nad wszystkich weneruje. Ale też istotnie był dla mnie jak rodzony ojciec.
     Następnie zwiedziłem [14] Miechów, Książ Wielki, Jędrzejów, a dnia 27 lip[ca] przybyłem do Kielc. Następnie udałem się na Górę św. Katarzyny i na Górę Świętokrzyską (Łysa Góra) później do Radomia 31-VII-1899, a 1go sierp[nia] byłem już w Warszawie, tam 2 sierp[nia] zwiedziłem wraz z Ks. K. Polikowskim Wilanów i wróciłem do Częstochowy.
     We wrześniu 1901 r. urząd magistra [Nowicjuszy] objął o. Alfons Jędrzejewski, a ja zostałem tylko przy prokuratorstwie.
     W roku 1904 odbyłem podróż do Rzymu, Neapolu i Pompei, było to od czwartku 18 stycz[nia] do czwartku po środzie popielcowej, to jest do 8 lutego. Po powrocie już nie zajmowałem się prokuratorstwem, gdyż mi się to przykrzyło, ale prowadził w dalszym ciągu mój zastępca, za zgodą o. przeora, o. Bazyli, a ja, [15] ponieważ w tym czasie poznałem Klasztor OO. Paulinów na Skałce w Krakowie i upodobałem go sobie, starałem się więc o przejście, co po wielu trudach nastąpiło, gdyż w sobotę dnia 26 września 1908 roku o godz. 3½ popoł[udniu] stanąłem na Skałce w Krakowie.
     Tu oo. paulini mianowali mnie magistrem Now[icjuszy], a na Kapitule w początku czerwca 1909 r. wybrano mnie na podprzeora. Odtąd więc sprawowałem urząd magistra i sprawy przeorskie, gdyż aktualny przeor ks. Wład[ysław] Gliwa, jako chorowity, przeważnie przebywał na kuracjach poza domem lub w domu. To trwało do reformy, to jest do 24 lutego 1911 [roku].
     W piątek bowiem, 24-II-1911 [roku] o. Perygryn [16] Haczela prow[inicjał] oo. Franciszk[anów] ze Lwowa, jako Wizytator dla OO. Paulinów na Skałce w Krakowie przez Stol[icę] Ap[ostolską] namaszczony, po zbadaniu stanu OO. Paul[inów] mianował mnie przeorem na Skałce na trzy lata, który to urząd sprawowałem przez ten czas, a we wtorek dnia 2 Czerwca zebrała się kapituła konwentu, pod przewodnictwem tegoż wizytatora w celu wybrania nowego przeora, jednakże większość głosów padła na mnie, zatem urzędowałem dalej.
     Przedtem, bo w styczniu 1914 roku sprowadziłem na Skałke o. Piusa Przeździeckiego, który był za granicą na wygnaniu przez rząd rosyjski, któremu zaofiarowałem urząd magistra Nowic[juszy]. Na owej kapitule 2 Czer[wca] 1914 roku Ks. Wiz[ytator] nadał temuż o. Piusowi głos czynny i bierny, a gdy mnie wybrano na przeora O. Wizyt[ator] mianował o. Piusa magistrem N[nowicjatu] i podprzeorem.
 [17]

     [18] Zdrowie moje zawsze było nieszczególne, ale od roku 1914 znacznie się pogorszyło, toteż stawałem się zniechęconym coraz bardziej do wszystkiego, a zwłaszcza do urzędu przeorskiego.
     Około 15 sierp[nia] 1914 roku nadszedł papier z Książ[ęcego] Biskupiego Krakowskiego Konsystorza z oznajmieniem, że dnia 17 sierp[nia] w poniedziałek, o godz. 4 popołudniu 1914 r. przybędzie nowy Wizytator, przez Stol[icę] Św. Ap[ostolską] mianowany, o. Władysław Bohosiewicz, rektor OO. Redemptorystów w Podgórzy przy Krakowie, jakoż przybył i odprawił nową wizytację.
     Nie taiłem się z niechęcią do urzędu przeorskiego wskutek lichego zdrowia mojego, gdyż Dr. Burdyga orzekł zwapnienie żył moich, a nadto nastawały większe trudności, gdyż Stol[ica] Ap[ostolska] wydała nowe „Normy” które miały być ściśle wprowadzone . Wskutek tego O. Wizyt[ator] W[ładysław] Bohas[iewicz] w Niedzie- [19] lę dnia 13 września 1914 r. o godz. 6 wiecz[orem] zamianował przeorem dla Konwentu Krakowskiego na Skałce w Krakowie Ojca Piusa Przeździeckiego. Mnie zaś pozostawił przy urzędzie administratora parafii na Skałce i prokuratora tegoż Klasztoru, gdyż te urzędy sprawowałem i za mego przeorstwa. Ojca Mariana Totka zamianował Magistrem Nowicjuszów. Ja jednak w skutek złego zdrowia żadnych obowiązków przyjąć nie chciałem, więc zaraz w środę 16-IX-1914 r. wniosłem do O. Wizytatora rezygnację ze wszystkich obowiązków, jakoż we czwartek 17-IX-1914 r. zostałem wolny.
     Zapragnąłem przenieść się na Jasną Górę, ale O. Wizytator sprzeciwił się temu więc pozostałem nadal Krakowie na Skałce.      
     [Koniec tomu I pamiętnika.]

Autograf pamiętnika
Autograf pamiętnika o. Augustyna Jędrzejczyka

[Historia Kopii Obrazu MB Częstochowskiej wg o. Augustyna Jędrzejczyka. „Zapiski ojca A. Jędrzejczyka”, Tom II]

 [157] Obecnie [1933 r.] zabieram się po dawnemu do malowania, jestem już w swoim żywiole. Sprawa jest tego rodzaju: Ojciec Św. obecny Papież [Pius IX], będąc jeszcze Nuncjuszem [Apostolskim] w Polsce, zwiedzał Lwów i tam widział kościół świeżo pomalowany, bardzo mu się podobało owo malowanie. Chciał poznać i poznał tego artystę, który ten kościół malował, a był nim p. [Jan Henryk] Rosen, Polak, chociaż nazwisko jakoś nie polskie. Otóż teraz Ojciec Św. szykuje sobie kaplicę w Castel Gandolfo, w rezydencji letniej, więc wezwał owego p. Rosena do wymalowania tejże [kaplicy]. Mają tam być [158] sceny polskie: Obrona Częstochowy [1655 r.] i Obrona Warszawy [1920 r.]. Pierwsza na czele z O. [Augustynem] Kordeckim, a druga z Księdzem [Ignacym] Skorupką. W środku Obraz M[atki] Boskiej Częstochowskiej w naturalnych rozmiarach, w stanie pierwotnym, t.j. bez koron i bez ozdobnej sukni, taki jak ten obraz, co jest w poczekalni na Jasnej Górze, mojego pędzla. Sam Ojciec Święty wyrysował szkicowo projekty. Pan Rosen przybył do Częstochowy na Jasną Górę i oglądał wszystkie obrazy M. B. Częst[ochowskiej]. Kopię: [Józefa] Chełmońskiego, [Jana] Rutkowskiego i moją. Otóż uznał tę ostatnią za najwierniejszą i przyznał się, że chociaż jest artystą i wszystko, co Ojciec Św. sobie życzy, zrobi, ale Kopii Cud[ownego] Obrazu M. B. Częst[ochowskiej] nie może się podjąć, więc pro- [159] sił mnie, abym ja takową odtworzył. Przeto z polecenia N[najprzewielebniejszego] O. Generała, zabieram się do tego dzieła i mam nadzieję, że P[an] Bóg mi dopomoże za przyczyna M[atki] Najśw[iętrzej], że się należycie z tego wywiążę, a stąd otrzymam tytuł szambelana papieskiego lub coś takiego. 

  

Papież Benedykt XVI i Franciszek I zatopieni w modlitwie przed Ikoną Jasnogórskiej Madonny malarstwa o. Augustyna Jędrzejczyka, Castel Gandolfo 23 III 2013 r.
(„Niedziela. Tygodnik Katolicki” 2013, nr 15, s. 1).

 

 

 

 

Zmieniony ( 31.08.2014. )
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »