Skip to content
Start arrow Publikacje arrow Z dziejów młynarstwa w b. gminie Maluszyn
Z dziejów młynarstwa w b. gminie Maluszyn Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Oceny: / 2
KiepskiŚwietny 
Redaktor: Andrzej J. Zakrzewski   
30.03.2010.

Andrzej J. Zakrzewski (opracowanie)

Z dziejów młynarstwa w b. gminie Maluszyn

Jednym z większych cieków wodnych przepływajacych przez dobra Korabitow Ostrowskich z Maluszyna był strumień o nazwie Baryczka (Żytnianka), lewobrzeżny dopływ Pilicy. W nieodległej przeszłości siła jej wody wykorzystywana była do poruszania urzadzeń młyńskich. Najstarszym, o którym wiemy, urzadzeniem młynskim był młyn wodny wraz z karczmą we wsi Barycz, należącej w poczatkach XVI wieku do wlaściciela dóbr Silniczka, Piotra Maja. Właściciel ów był w połowie XVI w. arianinem i prawdopodobnym fundatorem istniejącej do dzisiaj w Silniczce świątyni ariańskiej. Od jego nazwiska pochodzi takę nazwa terenu  na lewym brzegu Baryczki, nazywanym "Majówką". W 1552 r. Silniczka zamieszkiwana była przez dziesięciu osadników uprawiajacych 2 i 1/2 łana oraz obsługujących mły wodny zlokalizowany w Baryczy. Pierwsze informacje o młynie w Baryczy pochodząą z 1521 r. z opisu parafii Maluszyn zawartym w Liber beneficjorum Jana Łaskiego. Zachował sie opis stanu osady z 1815 r.: "Młyn o dwóch kamieniach w wszystkiemi rekwizytami, w stanie dobrym, budynek drewniany, dach gontami podbity, komin lepiony, w tymże izba jedna, komora jedna, okien dwa, drzwi czworo przy tych zawias para wrzeciądzów z szkoblami jeden, w młynicy podłoga,koła wodne na żelaznych czopach dobre. Także na drugiej stronie przegródek, młynica mala bez rekwizytów młyńskich. Stodoła jedna i chlewików trzxy, szopa jedna, to wszystko słoma poszyte". Również w Czarnym Lesie, na tą sama rzeka działał kolejny młyn zbozowy. Opis tego młyna równiez pochodzi z 1815 r. w którym czytamy: "Budynek drewniany, komin murowany, dach gontami pobity, dobry; w tymże mielenie na jeden kamień,z wszystkiemi rekwizytami do tegóż należącymi. Przy drugim kole stępy cztery w dobrym stanie. Prawa do wyciskania oleju. Izba z komorą. Drzwi bez żelaztwa czworo, okno jedno, stodoła jedna bez wrót, obórka jedna, chlwików, szopa jedna, słomą to wszystko poszyte". Trzcia osada młyńska nad tąż sama rzeczką ulokowana była we wsi Ciężkowiczki. Młyn należał do dziedzica, Michała Ostrowskiego, ktory w 1795 r. wydzierżawił go niejakiemu Walentemu Morawskiemu, "z którego ma dawać czynszu na rok złotych sto pięć, zboża i tatarki korcy dwa, jak czynsz tak i zboże przed świętem Świętego Marcina na niedziel cztery oddać do dworu powinien.[...]Daje mu sie grunt, ogrod przy tym gruncie i łakę jakie do tego młyna należały". Dio obowiązków mlnarskich ponadto należało: most na brodzie za młynem reperować, mleć zboże dla czeladzi rogowskiej i ciężkowskiej (zapewne nieodpłatnie). Ponadto istniały młyny, o ktorych zachowalo sie mało wiadomości. Były to osady młyńskie Kozioł, w Pukarzowie, Grodzisku, Sielpi Dużej czy Błoniu. Oprac. na Podstawie: A.J. Zakrzewski, Żytno (1198-1998), Zytno 1998; T. Kuźnicki, Z dziejów młynarstwa Radomska i regionu.(Katalog),Radomsko 2009, gdzie podano rowniez szczegółową literaturę przedmiotu)

Do PT Czytelników: proszę o nadsyłanie ewentualnych fotografii wskazanych obiektów  i ludzi związanych z opisywanym terenem. Zostaną zamieszczone w serwisie fotograficznym z podaniem nazwisk ofiarodawców.

Zmieniony ( 27.11.2010. )
 
« poprzedni artykuł